Weet in vijf minuten waar de data van jouw bedrijf terechtkomt als je AI gebruikt.

Je typt iets in een venster en er komt antwoord uit. Daartussen zitten zes stappen, en bij drie ervan gebeurt iets dat je niet ziet.

1. 1

   Toestel

   Je prompt verlaat je toestel, versleuteld.

2. 2

   Server

   Hij landt op een server. Waar die staat, hangt af van je abonnement.

3. 3

   Log

   Er wordt gelogd.

   Niet zichtbaar

4. 4

   Meelezen

   Er kan een mens meelezen.

   Niet zichtbaar

5. 5

   Training

   Er kan getraind worden op je input.

   Niet zichtbaar

6. 6

   Bewaarplicht

   Er kan een juridische bewaarplicht bovenop komen die je niet ziet.

Stap vijf is training. Training is de enige onomkeerbare stap. Verwijderen of van abonnement wisselen kan. Wat in een model verwerkt zit, krijg je er niet meer uit.[1]

Stap zes is een juridische bewaarplicht die je niet ziet. OpenAI moest door een gerechtelijk bevel een tijdlang alle chatlogs bewaren, ook verwijderde gesprekken. Dat brede bevel werd opgeheven op 26 september 2025, maar wat toen al bewaard was blijft bewaard, en de gesprekken van door de New York Times aangeduide accounts blijven onder juridische bewaring staan.[5]De les: “verwijderd” en “weg” zijn niet hetzelfde, en dat lag niet aan OpenAI maar aan een rechter in een land waar jij geen partij bent.

De bewaarplicht raakte Free, Plus, Pro en Team, plus de standaard-API zonder zero data retention. Enterprise, Edu en API met zero data retention waren uitgezonderd. Op 12 november 2025 meldde OpenAI dat de New York Times inzage eist in ongeveer 20 miljoen consumentengesprekken. Die staan apart opgeslagen onder legal hold. OpenAI vecht dat aan. Er is geen primaire update van na 12 november 2025 gevonden.[5]

Bij drie van die zes stappen hangt het antwoord af van één ding: welk abonnement je hebt.

De vraag is niet welke AI je gebruikt. De vraag is met welk account je ingelogd bent.

Gratis, betaald persoonlijk, zakelijk en API zijn juridisch vier verschillende situaties. Training, bewaring, verwerkersovereenkomst en verwerkingslocatie veranderen per type — niet per chatbot.

Scherpste voorbeeld: Claude. Zelfde tool, zelfde gesprek. Staat de trainingsinstelling aan, dan bewaart Anthropic tot vijf jaar. Staat ze uit, dan dertig dagen. Eén schakelaar, honderdtachtig keer verschil.[6]Het privacycentrum van Anthropic formuleert die consumenteninstelling als een keuze die je zelf maakt, terwijl de gebruikersvoorwaarden spreken van “unless you opt out”. Geen enkele primaire bron zegt letterlijk of de schakelaar bij aanmelding aan of uit staat. Controleer zelf de stand van de schakelaar.

Daarna het Microsoft-voorbeeld, want dat is het voorbeeld dat je herkent: dezelfde Copilot-knop, hetzelfde scherm, maar ingelogd met een privé-Microsoft-account val je onder de gebruikersvoorwaarden van Microsoft, en ingelogd met je werkaccount onder de verwerkersovereenkomst van je bedrijf. Bij het eerste is menselijke review niet uit te zetten. Bij het tweede heeft Microsoft zichzelf uitgeschreven.

Betalen helpt, maar niet altijd. Een persoonlijk betaald abonnement is juridisch vaak hetzelfde als een gratis abonnement. Google AI Pro en Ultra zijn betaalde consumentenabonnementen; Google documenteert geen afwijkend regime voor AI Pro of Ultra.[7]Wat telt is of er een zakelijke overeenkomst achter zit.

Goed, je weet nu waar je op moet letten. Maar wat moet er eigenlijk van je?

Er staan minder dingen op je bord dan je denkt, maar er staan er wel twee op die bijna niemand kent.

1. AI-geletterdheid. Sinds 2 februari 2025. Geldt ook voor gebruikers, dus ook voor jou en je medewerkers, en ook als je met z’n tweeën bent. Concreet: de mensen die met AI werken moeten er genoeg van snappen om het verantwoord te doen.[2]
2. Transparantie. Sinds 2 augustus 2026. Als mensen met een AI praten of naar AI-content kijken, moet dat duidelijk zijn. Voor het machinaal markeren van AI-content loopt er nog een overgangsperiode tot 2 december 2026.[2]
3. Verwerkersovereenkomst met elke AI-aanbieder waar persoonsgegevens naartoe gaan.
4. Je verwerkingsregister bijwerken met de AI-tools die je gebruikt.[4]
5. Informeren. Je klanten en je personeel mogen weten dat je AI inzet op hun gegevens.

1. 2 feb 2025

   AI-geletterdheid

   Geldt, ook voor gebruikers.

2. 2 aug 2026

   Transparantie

   Melden dat men met AI praat of naar AI-content kijkt.

3. 2 dec 2026

   Markeren van AI-content

   Einde overgangsperiode.

4. 2 dec 2027

   Hoogrisico, bijlage III

   Uitgesteld. Beperkte groep.

5. 2 aug 2028

   Hoogrisico, bijlage I

   Uitgesteld. Beperkte groep.

Wat er níét van je gevraagd wordt: de zware verplichtingen uit de AI Act voor hoogrisicosystemen. Die zijn uitgesteld naar 2 december 2027 en 2 augustus 2028, en ze gelden sowieso voor een beperkte groep.[2]Als jij ChatGPT gebruikt om offertes te schrijven, val je daar niet onder. Je hoeft geen conformiteitsbeoordeling, geen CE-markering, geen risicomanagementsysteem.

En de boete waar je bang voor bent? Daar moeten we het even over hebben.

Je gaat waarschijnlijk geen boete krijgen omdat je ChatGPT gebruikt. Maar je kan wel je grootste klant verliezen.

In volgorde van hoe waarschijnlijk ze echt zijn — niet hoe hard ze klinken.

1. 1

   Shadow AI

   Je medewerkers gebruiken tools die jij niet kent, met accounts die jij niet beheert. Geen zicht, geen instellingen, geen overeenkomst. Nummer één omdat het overal gebeurt en niemand het merkt.

2. 2

   Klantdata zonder contractuele basis

   Niet de boete is het probleem, maar je klant die vraagt waarom zijn dossier bij een Amerikaanse partij zat.

3. 3

   Personeels- en sollicitantendata

   Cv's laten samenvatten, evaluaties laten schrijven. Gevoelig, en met een machtsverhouding waardoor toestemming zelden een geldige grondslag is.

4. 4

   Configuratiefouten in tools die je al betaalt

   Copilot die te veel ziet omdat een map te breed gedeeld staat. Volgens het rapport van IBM van 2026 meldde meer dan twintig procent van de organisaties een incident gericht op AI-modellen of AI-toepassingen, met gecompromitteerde koppelingen en verkeerd ingestelde cloudomgevingen als grootste oorzaken.

5. 5

   Hallucinaties in klantcommunicatie

   Geen privacykwestie, wel een aansprakelijkheidskwestie.

6. 6

   Geautomatiseerde besluitvorming

   Zelden van toepassing bij een kmo, tenzij je AI laat meebeslissen over kandidaten of kredietwaardigheid.

7. 7

   De boete zelf

   Bewust onderaan. Het risico waar je bang voor bent is niet het risico dat je loopt.

De enige definitieve AVG-boete in Europa tegen een generatieve AI-dienst was vijftien miljoen euro van de Italiaanse toezichthouder tegen OpenAI in november 2024. Die is op 18 maart 2026 vernietigd door de rechtbank van Rome.[9]Onderzoeken in Spanje, Polen, Frankrijk en Duitsland leidden nooit tot een gepubliceerde eindbeslissing. In heel Europa staat er dus vandaag geen enkele boete overeind.

En dan de nuance die het geen vrijbrief maakt: de Belgische toezichthouder kondigde in zijn strategisch plan 2026-2028 aan proactiever te gaan handhaven in plaats van alleen op klachten te reageren. De prioriteiten liggen bij grootschalige of risicovolle verwerkingen en bij gegevens van minderjarigen.[3]Een gemiddelde kmo staat niet bovenaan dat lijstje, maar “niet bovenaan” is iets anders dan “niet op”.

Het IBM-cijfer bij risico vier komt uit het rapport van 2026: meer dan twintig procent van de organisaties meldde een incident gericht op AI-modellen of AI-toepassingen, met gecompromitteerde koppelingen en verkeerd ingestelde cloudomgevingen als grootste oorzaken.[8]

Zoveel over de theorie. Wat betekent dit voor de tools die jij vandaag openhebt?

Hier staat per tool wat de aanbieder zelf zegt, met de datum waarop we het gecontroleerd hebben. Geen vergelijkingsblogs. Waar een aanbieder iets niet documenteert, staat dat er zo.

Drie categorieën, drie kleuren:

• Rood: hier horen geen persoonsgegevens in.
• Oranje: kan, mits je de instellingen nakijkt.
• Groen: geschikt, mits contractueel afgedekt.

Laatst gecontroleerd op 13 augustus 2026

Vier zinnen uit de voorwaarden

Letterlijk, groot gezet, met bron en raadpleegdatum.

Die laatste is waarschijnlijk de grootste schok, want zowat iedereen plakt klantnamen in gratis DeepL.

Per tool

Uitklapbaar, anders wordt dit een muur. Training, bewaring, verwerkersovereenkomst, locatie, en de instelling die je moet nakijken.

Waar een aanbieder zegt dat hij niet op jouw data traint, dekt dat vrijwel nooit misbruikdetectie, foutopsporing of geaggregeerde analyses. Otter, Fireflies, Grammarly en Canva behouden zich dat expliciet voor. Dat verschil wordt nergens “training” genoemd.

Genoeg gelezen. Dit doe je deze week.

Vijf dingen, elk onder een uur, in deze volgorde.

Wil je weten welke van die vijf voor jou het meest urgent is?Doe de scan.